Việt Nam: Có luật bảo vệ môi trường cũng như không

November 26th, 2011

Phần lớn các xí nghiệp công nghệ mọi loại, từ đầu tư ngoại quốc đến quốc doanh hay kinh tài đảng đoàn đều xả nước thải độc hại ra môi trường không sàng lọc theo luật lệ đòi hỏi.

Nước thải độc hại xả vào sông rạch. (Hình: Dân Trí)

Báo Dân Trí tường thuật hội nghị tổng kết 5 năm công tác phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường của Bộ Công An diễn ra ở Hà Nội sáng ngày 25 tháng 11 cho hay “vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực công nghiệp diễn ra nghiêm trọng, trên diện rộng, trong hầu hết các loại hình sản xuất nhưng việc xử lý gặp khó khăn, vướng mắc nhiều”. Nói khác, luật lệ bảo vệ môi trường đã không có bao nhiêu tác dụng vì bị kẻ vi phạm coi thường và các cơ quan có trách nhiệm thi hành luật lệ thì tròng tréo và nằm trong các “quan hệ”.

Tờ Dân Trí thuật lại bản báo cáo đọc trong hội nghị này cho thấy “hiện nước ta có 1,250 khu công nghiệp đi vào hoạt động, trong đó hơn 70% khu công nghiệp xử lý thẳng nước thải ra môi trường không qua xử lý đã gây suy thoái nghiêm trọng nguồn nước, nhất là là tại các lưu vực sông Ðồng Nai, sông Cầu, sông Nhuệ và sông Ðáy”.

Tuy có quy định rõ rệt nhưng các công ty xí nghiệp sản xuất bất chấp luật lệ vì được bao che hay những kẻ có trách nhiệm bảo vệ luật lệ ăn hối lộ nên “chất thải rắn phát sinh từ các khu công nghiệp ngày càng lớn về số lượng, đa dạng về tính chất độc hại (chất thải nguy hại chiếm khoảng 20% tổng lượng chất thải công nghiệp), nhưng tỷ lệ thu gom, phân loại và xử lý đúng kỹ thuật vệ sinh môi trường rất thấp”.

Chính vì thế mà, tờ Dân Trí nói “Ô nhiễm môi trường ở khu vực đô thị ngày càng gia tăng, chủ yếu là ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông, hoạt động xây dựng và chất thải sinh hoạt. Tình hình vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực khoáng sản diễn ra nghiêm trọng: Hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép, sử dụng bừa bãi các loại hóa chất độc hại, không phục hồi, hoàn thổ, hoàn nguyên môi trường sau khai thác…”

Ngày 24 tháng 11, một bản tin khác của tờ Dân Trí cho hay học sinh của trường tiểu học Tịnh Kỳ, xã Tịnh Kỳ, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi, đã phải đeo khẩu trang trong lớp học vì mùi hôi thối xông đến từ một lò hấp cá gần đó.

Nước thải từ các khu công nghệ xả thẳng ra môi trường làm chết phần lớn hệ thống sông rạch tại Việt Nam từng được báo động suốt nhiều năm qua, nhưng gần như chuyện đánh trống bỏ dùi. Ngay như công ty quốc doanh Sonadezi kiếm ăn bằng dịch vụ “xử lý nước thải” ở các khu công nghệ, hồi tháng 8 vừa qua đã bị tố cáo là gian lận, xả nước thải không “xử lý” ra môi trường, giết cá dưới sông và trong ao hồ, giết cây trên vườn, giết lúa trong ruộng.

Theo báo “Sức Khỏe và Ðời Sống” ngày 9 tháng 8, tổng công ty Sonadezi “nộp phạt xong, sai phạm tiếp”.

Công ty này năm 2009 bị phạt 2 lần tổng cộng 17 triệu đồng, năm 2010 bị phạt 31 triệu đồng. Tháng 2, 2011 bị phạt 75 triệu đồng. Ngày 9 tháng 10, 2011 cục cảnh sát điều tra tội phạm môi trường phạt Sonadezi 405 triệu đồng.

Ngoài các khu công nghệ, phần lớn các bệnh viện tại Việt Nam cũng đều xả nước thải đầy vi trùng ra kênh rạch hay ống cống mà không qua sàng lọc.

Hồi năm 2008, một số làng được gọi là làng ung thư vì người dân sống gần các nhà máy xả bụi hay chất độc hại ra môi trường. Vào năm này, một vụ án nhùng nhằng suốt nhiều tháng trời về xử phạt công ty Vedan, vốn đầu tư Ðài Loan, về xả lậu nước thải độc hại giết sông Ðồng Nai.